عقاب

گشت غمناک دل و جان عقاب
چـو از او دور شـد ایـام شبـاب

ديد کش دور به انجام رسيد                                                           

آفتـابش بـه لب بـام رسيد

بايد از هستی دل بر گيــرد                                                   

ره سوی کشور ديگر گيـرد

خواست تا چاره ناچار کند                                                 

دارويی جويد و در کار کند

صبحگاهـی زپی چاره کار                                                 

گشت بر باد سبک سير سوار

گله کآهنگ چرا داشت به دشت                                                       

ناگه از وحشت پر ولوله گشت

و آن شبان بيم زده، دل نگران                                                           

شـد پـي بـره‌ نــوزاددوان

کبک در دامن خاری آويخت                                                             

مار پيچيد و به سوراخ گريخت

آهو استاد و نگه کرد و رميد                                                             

دشت را خط غباری بکشيد

ليک صياد سر ديگر داشت                                                               

صيد را فارغ و آزاد گذاشت

چاره مرگ نه کاريست حقير                                                             

زنده را دل نشود از جان سير

صيد هر روزه به چنگ آمد زود                                                         

مگـر آن  روز که صيـاد نبـود

آشيان داشت در آن دامن دشت                                                       

زاغکی زشت و بد اندام و پلشت

سنگ ها از کف طفلان خورده                                                               

جان ز صـد گونـه بلا در برده

 سال‌ها زيسته افزون ز شمار                                                           

شکـم آکنـده ز گند و مردار

بـر سـر شاخ   ورا ديــد عـقـاب                                                                   

ز آسمان سوی زمين شد به شتاب

گفت کای ديده ز ما بس بيداد                                

بـا تـو امـروز مـرا کارافتاد

مشکلی دارم اگر بگشايی                                                                   

بکنم آنچه تو می فرمایی

گفت: ما بنـده درگاه   توایم                                                  

تا که هستيم هوا خواه توايم

بنـده آمـاده ؛ بگـو فرمان چيست؟                                                         

جان به راه تو سپارم ، جان چيست؟

دل چو در خدمت تو شاد کنم                                                           

ننگـم آيد که زجان ياد کنم

اين همه گفت ولیدر دل خويش                                      

گفت وگـويی دگر آورد به پيش

کاين ستمکار قوي پنجه کنون                                                         

از نيازست چنين  زار و زبـون

 ليک ناگـه چو غضبناک شود                                                           

زو حساب من و جان پاک شود

 دوستی را چو نباشدبنياد                                                              

حزم را بايدت از دست نداد

در دل خويش چو اين رای گزيد                                                        

پـر زد و دور تـَرَک جای گزيد

زار و افسرده چنين گفت عقاب                                                         

که مـرا عمـر حبابی است بر آب

راست است اين که مرا تيز پر است                                                     

ليـک پرواز زمـان تيـز تـر است

من گذشتم به شتاب از در و دشت                                  

بـه شتـاب ايـام  از مـن بگذشت

ار چه از عمر دل سيری نيست                                             

مرگ می آيـد و تـدبيـری نيست

 من و اين شهپر و اين شوکت وجاه                         

عـمـرم از چيست بـديـن حــد کوتـاه ؟

تـو بـدين قـامت و بـال نـاسـاز                                      

به چه فن يافته‌ای عمر دراز ؟

پـدرم از پـدر خـويش شنـيـد                                        

که يکی زاغ سيه روی پليد

 با دو صد حيله به هنگام شکار                                           

صد ره از چنگش کرده است فرار

پدرم نيز به تو دست نيافت                                      

تا به منزلگه جاويد شتافت

 ليـک  هنـگام دم  بـاز پـسـيــن                                       

چون تو بر شاخ شدی جايگزين

 از سـر حسـرت با مـن فـرمود                                               

اين همان زاغ پليد است که بود

 عمـر مـن نيز به يغـما رفتـه است                                           

يک گل از صد گل تو نشکفته است

 چيست سـرمايه اين عمـر دراز ؟                                           

رازی اينجاست تو بگشا اين راز

زاغ گفت : ار تو دراين تدبيری                                            

عهــد کـن تـا سخـنـم بپـذيــری

عمرتان  گر که پذيرد کم و کاست                                          

دگران را چه گنه کاين ز شماست

ز آسـمـان  هـيـچ نـيـايـيــد فــرود                                                    

آخر از اين همه پرواز چه سود ؟

 پدر من که پس از سيصد و اند                                           

کان انـــدرز بــد و دانـش و پـنـد

 بارها گفت که بر چرخ اثير                                    

بادها راست فراوان تأثـيــر

 بادها کـز زبـر خاک وزند                                                    

تن و جان را نرسانند گزند

 هر چه ازخاک شوی بالاتر                                               

باد را بيش گزندست و ضرر

 تا به جايی که بر اوج افلاک                                               

آيت مـرگ شـود پيـک هـلاک

 ما از آن سال بسی يافته‌ايم                                    

کـز بلـنـدی رخ بــرتافتـه‌ايم

 زاغ را ميــل کـنـد دل  بـه نشـیب                                               

عمر بسيارش از آن گشته نصيب

 ديگر اين خاصيت مردار است                                            

عمر مردار خوران بسيار است

 گند ومردار بهين درمان است                                               

چاره ی رنج تو زآن آسان است

 خيز و زين بيش ره چرخ مپوی                                           

طعـمـه خويش بر افلاک مجـوی

 آسمان جايگهی سخت نکوست                                           

به از آن کنج حياط و لب جوست

 من که بس نکته نيکو دانم                                    

راه هر برزن و هر کو دانم

 آشيان در پس باغی دارم                                      

و اندر آن باغ سراغی دارم

 خوان گسترده ی الوانی هست                                               

خوردنی های فراوانی هست

آنچه زان زاغ و را داد سراغ                                    

گندزاری بـود اندر پس باغ

 بوی بد رفته از آن تا ره دور                                             

مـعــدن پـشّـه ، مـقـام زنـبـور

 نفرتـش گشته بلای دل و جان                                              

سوزش و کوری دو ديده از آن

 آن دو همراه رسيدند از راه                                              

زاغ بر سفره خود کرد نگاه

گفت : خوانی که چنين الوان است                                            

لايـق محـضــر ايـن مهـمان است

 می کنم شکر که درويش نيَم                                               

خجل از ماحضر خويش نيَم

گفت و بنشست و بخورد از آن گند                            

تـا  بـيـامـوزد  از او مهـمــان  پـنــد

عمر در اوج فلک برده به سر

دم زده  در نـفــس  بـاد  سـحــر

ابــر را ديـده بـه زيـر پـر خويش                                               

حـَيـَوان را همه فرمانبر خويش

 بـارها آمــده شـادان زسـفــر                                                  

به رهش بسته فلک طاق ظفر

 سينه کبک و تذرو و تيهو                                      

تازه و گـرم شده طعمه او

 اينک افتاده بر اين لاشه و گند                                           

بـايـد  از زاغ بـيـامـــوزد پـنــد؟

بوی گندش دل و جان تافته بود                                            

حـال بــيــمـاری دق يـافـتـه بود

دلش از وحشت و بیزاری ریش

گيج شد ، بست دمی ديده ی خويش                                           

يادش آمد که بر آن اوج سپهر

هست پيروزی و زيبايی و مهر

 فرّ و آزادي و فتح و ظفرست                                              

نـفـس خــرّم  بــاد  سـحــرست

ديده بگشود و به هر سو نگريست                                       

ديــد گــردش اثــري ز ايـنــها  نيست

آنچه بود از همه سو خواری بود                                         

وحشت و نـفــرت و بـيـزاری بود

 بال برهم زد و برجست از جا                                             

گفـت : کای يـار بـبـخشای مرا

سال‌ها باش و بدين عيش بناز                                             

تـو و مـردار ، تـو و عـمـــر دراز

 من نيم در خور اين مهمانی                                               

گـنــد و مـردارتـرا ارزانــی

 گــر بــر اوج فـلکم بايـد مرد                                                   

عمر در گند به سر نتوان برد

شهـپـــر شـاه هـــوا اوج گرفت                                                  

زاغ را ديده بر او مانده شگفت

 رفت و بـالا شــد و بالاتر شـد                                    

راست با مهر فلک هم سر شد

 لحظه‌‌ای چند بر اين لوح کبود                                             

نقطه‌ای بود و سپس هيچ نبود                                   
                                       « دکتر خانلری »